Ervaringen met flow  
   
  Mijn eigen flow-ervaring  
  De flow-ervaring die ik me het best herinner, was het haast eufore gevoel tijdens de finale van de Nationale Nieuwsquiz in december 1998. Mijn deelname aan die quiz was in oktober begonnen als een geintje en eindigde met een mooie overwinning op coryfeeën als Ad van Liempt, Rob Trip en Annet van Trigt.

De voorrondes
Na een oproep op tv aan potentiële deelnemers zich aan te melden via telefoon of internet, besloot ik een kijkje te nemen op de NCRV-site. Daar kon je de tien voorrondevragen direct invullen en omdat ik ze vlot kon beantwoorden, besloot ik ze 'online' in te sturen. Foutloos blijkbaar, want een paar weken later viel de uitnodiging voor de selectieronde in de NCRV-studio in de bus. Met 49 andere gegadigden werden we daar onderworpen aan een papieren versie van de eigenlijke quiz met zo'n vijftig vragen over het Nederlandse nieuws van 1998. Zoals bijna iedereen had ik me een beetje voorbereid, vooral door het krantenarchief van de Volkskrant op Internet globaal door te nemen. Met succes, want met vier fouten zat ik na afloop bij de beste tien. En zo werd ik op vrijdag 11 december 's middags verwacht in de Rode Hoed voor de eigenlijke quiz.

De voorbereiding
Omdat het mijn eer te na zou zijn om door gebrek aan voorbereiding slecht te presteren, nam ik de week voor de opnames het archief nog eens grondig door en noteerde alles wat gevraagd zou kunnen worden. Daarbij dienden de vragen uit de voorronde als leidraad. De quiz handelt niet alleen over actueel, politiek of sportnieuws, maar ook over kunst, koninklijk huis, media, weer en 'kindernieuws'.
Op de ochtend van de opnames wilde ik alles nog eens doornemen, maar dat schoot er volledig bij in door allerlei werkzaken. In de auto op weg naar Amsterdam werd ik wel flink overhoord en werden zelfs nog extra onderwerpen aangedragen. Vanaf vier uur begon de lange voorbereiding van wachten, schminken, eten en kennis maken met de andere deelnemers. Toen al voelde ik me prima, maar een beetje gespannen, en verder een gevoel van 'ik zie wel, meer dan mijn best kan ik niet doen' en ik zal er in elk geval van genieten.

Alle kandidaten nog bijeen tijdens het openingsshot waarin iedereen de krant leest.

De opnames
Tijdens de opnames verloor ik elk besef van tijd. Volkomen ontspannen liet ik alles over me heen komen en zonder schroom beantwoordde ik de vragen en kletste met mijn medekandidaten. De concentratie was zo hoog dat me grote delen van de vertoonde filmpjes zijn ontgaan. Ik was totaal gefocust op de vragen en de mogelijke antwoorden. Voor mijn gevoel zaten er veel 'inkoppertjes' bij, vragen die ik van te voren bedacht had en zo kon spuien. Anderen dachten daar vaak anders over. Voor mij was er geen tijd en ruimte om nerveus te worden.

Het voorspoedige verloop verbaasde me die avond ook eigenlijk nauwelijks, want ik blaakte van het zelfvertrouwen en het gevoel dat 'mij vanavond niets kon gebeuren!' 
De laatste, nerveuze, ronde, waarbij je eerst snel moet drukken begon niet goed. Maar dat realiseerde ik me pas achteraf. Tijdens de vragen was ik vol vertrouwen dat er dingen zouden komen die ik wel zou weten. Dat bleek ook en uiteindelijk versloeg ik mijn mededeelnemers vooral op triviale vragen over Oscaruitreikingen, de begrafenis van de Zangeres zonder Naam en de commotie rond het huwelijk van Maurits en Marilène. Nauwelijks onderwerpen waar ik me gewoonlijk mee bezighoudt, maar op dat moment paraat dankzij een goed voorbereiding.

Harmen Siezen spreekt de kijkers toe op de van hem bekende ironische wijze.
Meer over Siezen en de Nieuwsquiz '98

In de tweede ronde wordt de stand zichtbaar en zijn er open vragen

De winst was binnen en daarmee was ik eerder blij dan verbaasd. De avond was in een roes voorbij gegaan. De uitdaging vergde alles, maar ook niet meer dan ik aankon. Ik ging niet om te winnen, maar om mijn best te doen en te genieten. Er was geen druk en geen stress. Het was kortom een mooi voorbeeld van flow, al had ik daar toen nog nooit van gehoord.

 

 

 
   
  Marnix ten Kortenaar
in zijn boek 'Op weg naar het licht':  
 
   
 

'Je had soms van die dagen tijdens het sporten. Dan leek alles vanzelf te gaan. Je training verliep dan in een roes. Wat dat precies was wist eigenlijk niemand. Ik had er vaak over gesproken met andere schaatsers en ik was erachter gekomen dat niet iedereen die roes kende. Het was iets wat zich in je onderbewuste afspeelde. Iets wat je rustig maakte en sterk tegelijk. Tijdens zo'n roes kon je allerlei zaken heel helder voor ogen zien en toch dacht je eigenlijk aan niets specifieks. Wanneer je in zo'n roes zat vloog de training voorbij en met vermoeidheid was je niet bezig. Eigenlijk was het iets heel fijns, maar dat zag je altijd pas als je niet meer in de roes zat. Vaak was dat pas maanden later.’

 ‘In mijn vroegere sportbeleving verliepen minuten vaak als uren terwijl in mijn roes van nu minuten vaak als seconden verliepen. Blijkbaar waren er verschillende toestanden van bewustzijn tijdens de sportbeleving en was tijd niet altijd hetzelfde. Ik vroeg me af of dit inderdaad waar was en dacht aan situaties buiten de sport. Er bestond naast de roes blijkbaar dus ook een bewustzijnstoestand die er als het ware het omgekeerde van was. Geen 'roes' maar een 'antiroes'. En in die antiroes begaf je je, in tegenstelling tot in de roes, meer in het bewuste en nam je alles op wat zich in je omgeving afspeelde. Het interessante was dat ik pas in de antiroes staat was geweest de verschillende roezen te analyseren. Ik had namelijk pas in mijn antiroes de verschillende roezen herkend. Mogelijk kwam je dus tijdens de roes op nieuwe gedachten, terwijl je in de antiroes er enkele gedachten uitpikte of de zaken die er hadden plaatsgevonden even samenvatte. Je haalde in de antiroes als het ware alles uit de roes naar boven.’

Mihaly Czikszenmihalyi beschrijft het in het boek 'Flow' aldus:
‘Flow is in de eerste plaats een bewustzijnstoestand waarin je volkomen opgaat in wat je doet en alle andere gedachten en emoties worden buitengesloten. Flow heeft te maken met concentratie, met focus, maar het is meer. Het is ervaring van harmonie waarin lichaam en geest moeiteloos samenwerken op een speciale manier. Flow wordt in verband gebracht met optimaal presteren, maar hoewel in sport winnen belangrijk is hangt flow daar niet vanaf en het biedt meer genot dan alleen succes. In flow voel je je compleet levend en volledig afgestemd op wat je doet.’

Hij associeert flow met geluk en heeft uit jarenlang onderzoek geconstateerd dat de ervaring overal ter wereld voorkomt en vooral optreedt bij bezigheden die grote inspanning en concentratie vragen. Voor de tv zal het niet optreden, in werk, sport of creatieve bezigheden relatief vaak.